Przed neoromanskim kościołem Najświętszego Serca Jezusa w Środzie Wielkopolskiej siedzi na ławce postać w sutannie. Brązowa figura trzyma w dłoniach laskę i wygląda, jakby czekała na kogoś do rozmowy. To pomnik księdza Wojciecha Raczkowskiego – proboszcza, który przez 22 lata prowadził tę parafię i zapisał się w pamięci średzian jako człowiek niezwykłej dobroci.

Ławeczka powstała z inicjatywy mieszkańców i została sfinansowana w ramach budżetu obywatelskiego. Odsłonięto ją w kwietniu 2018 roku, pięć lat po śmierci księdza.

Historia księdza kanonika Raczkowskiego

Wojciech Raczkowski urodził się w 1932 roku w Pniewach. Po studiach w seminariach duchownych w Gnieźnie i Poznaniu przyjął święcenia kapłańskie w 1957 roku. Kontynuował naukę na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim i w Papieskim Instytucie Archeologii Chrześcijańskiej w Rzymie. Przez lata wykładał historię Kościoła na KUL-u i Papieskim Wydziale Teologicznym w Poznaniu, był także zastępcą redaktora naczelnego „Przewodnika Katolickiego”.

W 1980 roku objął funkcję proboszcza parafii Najświętszego Serca Jezusa w Środzie Wielkopolskiej. Sprawował ją przez 22 lata, do 2002 roku, kiedy przeszedł na emeryturę i zamieszkał w Domu Księży Emerytów w Poznaniu. Ze Środą nie zerwał jednak więzi – przyjeżdżał tu przy każdej okazji i wspierał miejscowych kapłanów aż do śmierci w listopadzie 2013 roku.

Dlaczego parafianie upamiętnili swojego proboszcza

Ksiądz Raczkowski miał opinię duszpasterza wyjątkowego. Jego kazania przyciągały do kościoła tłumy – ludzie cenili w nim mądrość, ale także prostotę i autentyczną troskę o drugiego człowieka. Parafianie wspominają go jako osobę skromną, pogodną, zawsze gotową do pomocy.

Jedna z mieszkanek Środy opowiadała, jak wracała kiedyś zapłakana z apteki, bo zabrakło jej pieniędzy na leki. Ksiądz zagadnął ją na ulicy, wysłuchał i dał sto złotych – mimo że sama była ciężko chora i samotna. Gdy chciała oddać pieniądze po otrzymaniu renty, odmówił. Takich historii było więcej.

W wywiadzie dla „Przewodnika Katolickiego” ksiądz Raczkowski mówił: „Moją wielką proboszczowską miłością jest i pozostanie ukochana Środa Wielkopolska! Wszyscy mieszkańcy tego miasta są sercem mojego serca. I oni o tym wiedzą… Kocham ich niezmiennie”.

Za swoją posługę otrzymał godność kanonika honorowego Kapituły Metropolitalnej w Poznaniu. W 2001 roku mieszkańcy przyznali mu tytuł Średzianina Roku, a rok później Rada Miejska nadała mu honorowy medal „Ad Valorem”.

Jak powstała ławeczka przy kościele

Pomysł upamiętnienia księdza Raczkowskiego w formie ławeczki wyszedł od Józefa Odalanowskiego. To on zgłosił projekt do Średzkiego Budżetu Obywatelskiego w 2016 roku. Koncepcja spotkała się z uznaniem mieszkańców i została zakwalifikowana do realizacji.

Odalanowski wykonał fotografię przedstawiającą siedzącego na ławce księdza – to właśnie ona posłużyła jako wzór dla rzeźby. Autorem figury jest średzki rzeźbiarz Adam Wójkiewicz, a model odlano w brązie w pracowni Piotra Garstki w Szymanowie. Prace nad odlewem trwały od października do listopada 2017 roku.

Co zobaczysz przy ławeczce księdza Raczkowskiego

Ławka stoi na chodniku przy ulicy Wiosny Ludów, tuż przed wejściem do kościoła Najświętszego Serca Jezusa. Ma metalowy szkielet oraz drewniane siedzenie i oparcie o szerokości 150 centymetrów. Na ławce siedzi wykonana z brązu figura księdza w naturalnej wielkości – w sutannie, z laską w rękach. Na oparciu, po prawej stronie od figury, znajduje się owalna tabliczka z inskrypcją.

Rzeźba została wykonana bardzo realistycznie. Podczas uroczystego odsłonięcia w kwietniu 2018 roku bratanica kapłana przyznała, że figura wygląda jak prawdziwy ksiądz. Wielu mieszkańców Środy przychodzi tu, żeby na chwilę usiąść obok swojego dawnego proboszcza.

Kontekst miejsca – kościół i okolica

Kościół Najświętszego Serca Jezusa, przed którym stoi ławeczka, to wysoka neoromaniska świątynia zbudowana w latach 1881-1888. Pierwotnie powstała dla wspólnoty ewangelickiej – Prusacy wznieśli ją w miejscu rozebranego, chylącego się ku ruinie dawnego kościoła podominikańskiego. Po wojnie przejęli go katolicy.

Budynek stoi w dawnym kwartale podominikańskim, którego zabudowania klasztorne widać jeszcze na zdjęciach lotniczych. To właśnie w tym kościele przez ponad dwie dekady ksiądz Raczkowski sprawował swoją posługę duszpasterską.

Ulica Wiosny Ludów prowadzi z centrum miasta w stronę plant, które przebiegają łukiem w miejscu dawnych murów miejskich. Po drodze można zobaczyć kilka ciekawych miejsc – niedaleko stoi budynek, który od XIX wieku pełnił funkcję karczmy, a w okolicy znajdują się pozostałości średniowiecznych fortyfikacji.

Dla kogo jest to miejsce i ile czasu poświęcić

Ławeczka to przede wszystkim punkt na mapie dla osób zwiedzających Środę Wielkopolską i interesujących się lokalną historią. Nie jest to atrakcja, która sama w sobie zajmie dużo czasu – wystarczy kilka minut, żeby obejrzeć figurę i przeczytać tabliczkę. Warto jednak połączyć wizytę z krótkim spacerem po okolicy.

Miejsce ma szczególne znaczenie dla parafian i mieszkańców Środy, którzy pamiętają księdza Raczkowskiego. Dla nich to nie tylko pomnik, ale przede wszystkim sposób na zachowanie pamięci o człowieku, który odcisnął piętno na życiu lokalnej społeczności.

Rodziny z dziećmi mogą tu zajrzeć w ramach spaceru po mieście – sama ławeczka z figurą zwraca uwagę i może być punktem wyjścia do rozmowy o historii miasta i ludziach, którzy je tworzyli. Dla miłośników fotografii to ciekawy motyw – brązowa postać na tle neoromanskiego kościoła daje charakterystyczne kadry.

Ławeczka księdza Raczkowskiego to jeden z kilku pomników-ławeczek w Środzie Wielkopolskiej. W centrum miasta, przy nowym gmachu biblioteki, znajduje się także pomnik siedzącego księdza Augustyna Szamarzewskiego.

Informacje praktyczne – dojazd i zwiedzanie

Ławeczka znajduje się przy ulicy Wiosny Ludów w Środzie Wielkopolskiej, bezpośrednio przed kościołem Najświętszego Serca Jezusa. Z centrum miasta (rynku) można tu dojść pieszo w kilka minut – wystarczy skierować się w stronę plant miejskich.

Dostęp do ławeczki jest bezpłatny i całodobowy – stoi na chodniku, więc można ją zobaczyć o każdej porze. Nie ma tu specjalnych godzin otwarcia ani opłat za wstęp. To miejsce dostępne dla wszystkich bez ograniczeń.

Jeśli przyjeżdżasz do Środy samochodem, możesz zaparkować w centrum miasta i stamtąd przejść się ulicą Wiosny Ludów. Środa Wielkopolska leży przy drodze krajowej nr 15, około 30 kilometrów na wschód od Poznania. Dojazd komunikacją publiczną jest możliwy – do miasta kursują autobusy i pociągi z Poznania.

Na zwiedzenie samej ławeczki wystarczy 5-10 minut. Jeśli jednak chcesz zobaczyć więcej, warto poświęcić trochę czasu na spacer po okolicy – kościół Najświętszego Serca Jezusa, planty miejskie, rynek z ratuszem i kolegiata to miejsca, które zasługują na uwagę. Całość można obejrzeć w ciągu 1-2 godzin.